56. internacionalna izložba umjetnosti – Bijenale u Veneciji
The Silver Lining – Contemporary art from Liechtenstein and other microstates <———

Palazzo Trevisian
Swiss Arts Council Pro Helvetia
24. oktobar – 1. novembar 2015.

 

Na 56. bijenalu u Veneciji, u okviru lihtenštajnskog paviljona, pored umjetnika iz Lihtenštajna, Luksemburga i sa Islanda, predstavila se i crnogorska savremena umjetnička scena, radovima umjetnica Adrijane Gvozdenović i Natalije Vujošević. Umjetnička asocijacija Kunstverein Schichtwechsel kurirala je izložbu The Silver Lining: Contemporary art from Liechtenstein and other microstates koja predstavlja prvo učestvovanje Lihtenštajna na jednoj od najprestižnijih kulturnih institucija i smotri umjetnosti.

Koncept kuratorskog tima lihtenštajnske umjetničke asocijacije Kunstverein Schichtwechsel – Laura Hilti, Luis Hilti, Anett Höland, Flurina Seger, je izgrađen oko prezentacije umjetnika iz evropskih mikro-država: Islanda, Luksemburga, Crne Gore i Lihtenštajna. Polazišna tačka koncepta izložbe The Silver Lining je bio tekst Waltera Benjamina O konceptu istorije (org. On the concept of history), u kojoj autor istoriju civilizacije i čovječanstva opisuje kao lanac događaja označenih negativnim predznakom – katastrofom. Ideja lihtenštajnskog kuratorskog tima je imala poseban fokus na događaje koji su ‘pozitivno’ oblikovali živote i umjetnost autora koji stvaraju u sistemima mikro-država.
Desetodnevno trajanje izložbe je praćeno prisustvom svih umjetnika/ca, koji su prezentovali svoje umjetničke projekte i zajedno sa organizatorima formirali program javnih diskusija, predavanja i gostovanja. Na izložbi su učestvovale umjetnice iz Lihtenštajna: Beate Frommelt i Anna Hilti; umjetnice sa Islanda: Gabríela Friðriksdóttir, Gunnhildur Hauksdóttir, Anna Fríða Jónsdóttir i iz Luksemburga umjetnički par Karolina Markiewicz i  Pascal Piron.

 

—-.– Izgubljena veza —-.–

U okviru programa izložbe The Silver lining: Contemporary art from Liechtenstein and other microstates, Adrijana Gvozdenović, Natalija Vujošević i Lenka Đorojević su izvele performans i vodile diskusiju pod naslovom Connection lost. Isolation as a choice in the Montenegrin contemporary art. (Izgubljena veza. Izolacija kao izbor u savremenoj umjetnosti Crne Gore.). Umjetnice su ovom prilikom odlučile da predstave publici specifičnosti kulturno-političke situacije u kojoj se nalazi Crna Gora, pokušavajući da kontekstualizuju svoju umjetničku poziciju prema nacionalnoj reprezentaciji i u okviru koncepta same izložbe. Pored mini sudije o trenutnoj situaciji, umjetnice predlažu i potencijalno rješenje i javno se obavezuju na zajedničku saradnju u okviru projekta ISU CG. U izlaganju su uključile performativne elemente i simultano iščitavale ISU Manifest, te na taj način najavile početak rada ISU – Instituta za savremenu umjetnost Crne Gore. Performansu je slijedila otvorena diskusija o sistemima umjetnosti, infrastrukturi, mogućnostima i problemima razvoja kulture i umjetničkih institucija, te komparacija stanja sa ostalim mikro-državama i zemljama iz regiona.

 

// Notes for a road movie: To and from Montenegro //

Adrijana Gvozdenović se u projektu Notes for a road movie: To and from Montenegro, kroz filmski žanr ‘road movie’, poigrava sa pristupom umjetničkom projektu kao diskurzivnom objektu, te na taj način omogućava da reflektujemo različitosti dispozitiva koji nas određuju.
Projekat se zasniva na putovanju za Montenegro (grad u Brazilu) umjetnice koja je iz Montenegra (države Crne Gore). Rezultati svojevrsnog »ontološkog reza« nastalih na putu reinterpretacije poimanja subjektiviteta autorke, transponuju nas u bilo koju prostorno-vremensku realnost.

Motivi koji se ponavljaju u digitalnim printovima su hibridni cvjetovi nastali ukrštanjem cvjetnih vrsta oba Montenegra: brazilskog grada i države Crne Gore. Na ovaj način umjetnica stvara jedinstvenu floru novog prostora i teritorije, koja je u Lihtenštajnskom paviljonu transponovana na već postojeći namještaj (dizajn – Friz Halle) koji je u okviru otvaranja izložbe korišten kao šank.
Za ovim šankom, Adrijana je najavila svoj rad: ‘Iskoristala bih ovu priliku, dok očekujete najavljeni performans, da učinim nešto tipično crnogorski: da ispromovišem Crnu Goru’ (A.G.). Na otvaranju Lihtenštajnskog paviljona, u uvodnom performansu, snimljeni material je predstavljen kroz formu trejlera i najave za završni performans. Naime, na dan zatvaranja Lihtenštajnskog paviljona, kompletan sadržaj filma je dopunjen pratećom naracijom uživo.

Nefiksiranost umjetničkog rada u medijumu, naglašen je manipulacijama vezanim za autorkinu aktivnu performativnu ulogu pri mijenjanju forme i sadržine projekta Notes for a road movie: To and from Montenegro. Forma izložbe i načini komuniciranja umjetničkog djela postaju svojevrstan »jezički medijum« preko kojeg autorka istražuje kako istorija i znanje konstruišu identitet, konstruišući i sama specifičan promjenjiv umjetnički kontekst i diskurs višestrukom metodom dislociranja. Projekat Notes for a road movie: To and from Montenegro je višeslojni pokušaj dezintegracije diskursa, dekonstrukcije načina sagledavanja i shvatanja relanosti. Na taj način umjetnica postavlja pod upitnik procese koji znače mogućnost transformacije subjektiviteta u okolnostima moćne hibridizacije, nomadizma i konstante promjene perspektiva na relaciji individuum-društvo.

 

^^ Market will cure all our wounds ^^

Instalacija Natalije Vujošević Market will cure all our wounds je sastavljena iz drvene konstrukcije/štendera na kojem su u ritualnom maniru ansamblirani objekti, mikro-kolaži i ‘ready-made’ intervencije. Umjetnica preko različitih konstrukcijskih elemenata »prirode i društva«, antagonizme savremene tehnološke kulture kritički reflektuje i suprostavlja prikazu katarzičnog odustajanja od realnog bola, legata stvorenih u »krvi i znoju«,  pređašnjeg sistema zaradi preobrata u centralni korporativni sistem kupo-prodaje, kontrole i kulture nadzora. Na štenderu su pokačeni radnički mantili iz čijih džepova viri klasje pšenice, kolaži (od kojih prvi u redu postavlja pitanje: Da li želis biti suvenir?, na sljedećima vidimo zalazak sunca, stranu iz udžbenika biologije o fotosintezi, sa tekstualnom intervencijom, Sneška Bijelića na olimpijskom pobjedničkom pedestalu, Titove pionire u saksiji, ukrasne biljke za hodnike institucija, sistematski pregled učenika), sušeni listovi palme sa paunovim perjem i buketi sušenog poljskog cvijeća. Ispod štendera je postavljena mini skulptura sastavljena od odjeće sa animalnim printom, kupljena u secondhand radnjama.

Preko prenosa ličnog pogleda na izopačenost i ruševine pređašnjeg sistema, koji je oblikovao polovinu života autorke, i aktuelnog društveno-ekonomskog i kulturnog sistema, autorka kroz dislokaciju, te kroz specifičan »instalacioni pristup« otkriva mehanizme stvaranja vještačkog identiteta. Sastavni dio identiteta narodnih masa, »izgubljene živote i položene zakletve«, u vidu umjetničkog djela nudi kao proizvod, turističku egzotiku i drugost u odnosu na dominantni ekonomsko-medijski sistem Zapada.
Natalija Vujošević u instalaciji Market will cure all our wounds antagonizme savremenog kapitalizma prikazuje preko višesmjerne dekonstrukcije objekata (prazni njihov simbolički i diskurzivni potencijal), manipulacijom ‘imaga’ i medijuma montira različite procese (de)konstrukcije želje, istražuje društveno-tehnološki kompleks masovne proizvodnje želje, posljedice djelovanja tržišta, tiraniju objekata, te stanja tranzicije i deteritorijalizacije društva.

tekst pisala: Lenka Đorojević
fotografije: Jiří Hroník

 

KURATORI
Kunstverein Schichtwechsel
Laura Hilti, Luis Hilti, Annett Höland, Flurina Seger

NOSILAC PROJEKTA
Kunstmuseum Liechtenstein
Friedemann Malsch, Thomas Soraperra

PODRŠKA
Ministarstvo spoljnih poslova,
prosvjete i kulture knježevine Lihtenštajna,
Lihtenštajn Marketing
Fondacija za razvoj kulture Lihtenštajna